Петродоллар беделін жоғалтып жатыр

XBR/USD

Негізгі аймақ: 105.00 - 108.00

Сатып алу: 108.50 (106.50 деңгейін қайта тестілеуден кейінгі кері қозғалыста); мақсат 110.50-112.50; StopLoss 107.80

Сату: 104.50 (күшті негативті фундаменталды фон жағдайында); мақсат 102.50-100.00; StopLoss 105.20

Ондаған жылдар бойы АҚШ долларының үстемдігіне сүйеніп келген жаһандық мұнай саудасы жүйесі Иранмен қақтығыс пен Ормуз бұғазының блокадасы аясында күрделі сын-қатерлерге тап болып отыр. Ірі импорттаушы мемлекеттер шикізат жеткізілімдерінің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін Тегеранмен және Парсы шығанағы елдерімен өзара әрекеттесудің анағұрлым жабық схемаларын белсенді түрде қалыптастыруда.

Еске салайық:

Қазіргі мұнай саудасы моделі 1970–1980 жылдары нарықтың бөлшектенуін және жекелеген өндірушілер айқындайтын тұрақсыз баға белгілеуден бас тартуды болдырмау механизмі ретінде қалыптасты. Ашықтық пен өтімділікті қамтамасыз етуде Нью-Йорк пен Лондонның фьючерстік нарықтары шешуші рөл атқарды.

• Петродоллардың үстемдігі АҚШ-қа әлемдік экономикаға айрықша ықпал ету мүмкіндігін беріп, мемлекеттердің, компаниялардың және жеке тұлғалардың халықаралық саудаға қолжетімділігін шектеуге мүмкіндік беретін санкциялық (саяси және қаржылық) қысым құралын қалыптастырды.
• Вашингтон Иран, Венесуэла, Ресей және Қытайға қарсы санкциялық механизмдерді геосаяси және экономикалық мақсаттарға жету үшін белсенді қолданды.
• АҚШ-тың екінші деңгейлі санкцияларына тап болу қаупі ірі дамушы экономикаларды доллар мен батыстық логистикалық инфрақұрылымды айналып өтетін балама есеп айырысу схемаларын іздеуге мәжбүрлеуде. Әзірге бұл процестердің ауқымы шектеулі күйінде қалып отыр: бағалаулар бойынша, әлемдік мұнай саудасының тек 10–20%-ы ғана АҚШ долларынан өзге валюталарда жүзеге асырылады.

28 ақпаннан кейінгі логистикалық іркілістер Парсы шығанағынан жеткізілетін көлемнің шамамен 25%-ын әлемдік нарықтан іс жүзінде шығарып тастады. Әсіресе, осы өңірден энергия импортына қажеттілігінің шамамен 60%-ы тәуелді Азия елдеріне ауыр соққы болды.

Ормуз бұғазының блокадасы 13 аптадан бері жалғасуда. Бұған жауап ретінде ірі импорттаушылар мұнай, химиялық өнімдер және тыңайтқыштардың тұрақты жеткізілімін қамтамасыз ету үшін Парсы шығанағы экспорттаушыларымен тікелей келісімдер жасап, жеткізу тізбектерін бейімдеуде.

Үндістан мен БАӘ арасында 2023 жылы жасалған келісім — бұған айқын мысал. Ол доллардың орнына рупия мен дирхам арқылы есеп айырысуды қарастырады. Өткен жұмада Үндістан премьер-министрі Нарендра Моди Абу-Дабиге ұзақмерзімді жеткізу келісімдерін және стратегиялық резервтерді кеңейту мәселелерін талқылау үшін қайта барды.

Сонымен қатар нарық бизнес ашықтығының төмендеуімен бетпе-бет келуде. Соңғы күндері бірнеше мұнай танкері Ормуз бұғазы арқылы бақылау жүйелерін өшіріп, анықталудан жалтарып өтті. Мұндай келісімдердің — ресми де, бейресми де — құрылымы жабық күйінде қалып отыр. Кейбір келісімшарттар балама валюталарда жасалуы мүмкін, ал басқалары бартерлік механизмдерге сүйенеді. Криптовалюталар арқылы есеп айырысу нұсқалары да күн тәртібінде тұр.

Мұндай мәмілелер Тегеран пайдасына транзиттік төлемдерді қамти ма, жоқ па — ресми түрде әзірге жоққа шығарылса да — бұл модель Иранның осы стратегиялық бағыт арқылы өтетін жүк қозғалысына ықпалын іс жүзінде күшейтеді.

Ал бұл іс жүзінде нені білдіреді?

• Таяу Шығыстағы жеткізілімдердің бұзылуы АҚШ-тың әлемдегі ең ірі мұнай және газ өндірушісі ретіндегі позициясын күшейтіп, Вашингтонға ұзақмерзімді перспективада әлемдік экономикадағы үстемдігін сақтауға мүмкіндік береді. Долларды толық алмастыратын балама валюта сценарийі әзірге екіталай болып қала береді.
• Нарыққа саяси тәуекелдердің ықпалын азайтып, Ормуз бұғазы арқылы жеткізілімдердің тұрақтылығын қамтамасыз ете алатын жаңа баға белгілеу механизмдері қажет.
• Азия әлемдік мұнайдың 30%-дан астамын тұтынатынын және қажетті көлемнің жартысынан көбін импорттайтынын ескерсек, екіжақты энергетикалық келісімдердің күшеюі жаһандық энергетикалық нарықтың фрагментациясын жеделдетуі мүмкін.
• Иранмен қақтығыстың салдары бірыңғай мұнай бағасын қалыптастыру жүйесінің әлсіреу қаупін, сауда ағындарының ашықтығының төмендеуін және АҚШ-тың әлемдік мұнай саудасының қаржылық инфрақұрылымына бақылауының әлсіреуін күшейтеді.

Бұл спекулянттарға мәмілелер үшін жаңа кеңістік береді. Мұқият болыңыз!

Сондықтан ақылмен әрекет етіп, артық тәуекелдерден аулақ боламыз.

Баршаңызға профит!