Еуропа газ тұзағына түсті

XNG/USD

Негізгі аймақ: 2.750 - 2.950

Сатып алу: 3.025 (3,000 деңгейі сенімді бұзылған жағдайда); мақсат 3.250; StopLoss 2.950

Сату: 2.700 (күшті теріс фундаменталды факторлар аясында); мақсат 2.500; StopLoss 2.750

Еуропа жылыту маусымына қауіпті әлсіз позицияда кіріп отыр. ЕО газ қоймалары небәрі шамамен 62–63%-ға толтырылған, ал бір жыл бұрын бұл көрсеткіш шамамен 74% болған, бес жылдық орташа маусымдық көрсеткіш 80%-ға жуық. Бұл әзірге газдың физикалық тапшылығын білдірмейді. Еуропалық комиссия қазіргі уақытта жеткізілім қауіпсіздігіне тікелей қауіп көріп отырған жоқ.

Еске салайық:

Еуропа алдыңғы жылыту маусымын төмен қорлармен аяқтады. Оларды толықтыру жеткілікті жылдам жүрген жоқ, ал қымбат газ бір мезгілде қоймаларға газ айдауды экономикалық тұрғыдан тартымдылығы төмен үдеріске айналдыруда.

Бірақ нарық басқа мәселеге назар аударып отыр: бұл қатені түзету қанша тұрады?

• Еуропа газды қоймаларға айдауды дәл Азиямен СТГ үшін бәсекелесуге мәжбүр болған және Таяу Шығыстағы іркілістер әлемдік ұсыныстың бір бөлігінің қолжетімділігін қысқартқан сәтте жеделдетуі қажет.
• Стрестік сценарийде €100/МВт·сағ Еуропаның өз кестесінен артта қалуды өтеуге тырысқаны үшін төлеуге мәжбүр болатын бағаға айналуы әбден мүмкін.
• Еуропалық нарықтың басты проблемасы енді тек газ көлемінде емес. Проблема — уақыт тапшылығында.

Нәтижесінде іс жүзінде тұйық жүйе қалыптасады:

төмен қорлар → газ айдауды жеделдету қажеттілігі → СТГ-ға сұраныстың өсуі → Азиямен бәсекелестік → TTF өсуі → газ айдаудың одан әрі қымбаттауы → газ сатып алуға экономикалық ынтаның әлсіреуі → төмен қорлар.

Негізгі тәуекел дәл осында. Еуропа проблеманы шешуді неғұрлым ұзақ кейінге қалдырса, оны шешудің өзі соғұрлым қымбатқа түсуі мүмкін.

Еуропа ең алдымен СТГ-ға сенім артып отыр. Бірақ еуропалық сатып алушылар сұйытылған газдың икемді жеткізілімдері үшін Азиямен бәсекелеседі, ал Ормуз бұғазындағы іркілістер Таяу Шығыстан жеткізілетін СТГ-ның қолжетімділігін одан әрі шектейді.

Америкалық экспорт проблеманы ішінара өтейді: 2026 жылғы қаңтар–шілде аралығында АҚШ-тан СТГ жеткізілімдері жылдық есеппен 23%-ға өсті. Бірақ газ жеткізілімдерінің географиясында сентиментке орын жоқ. Еуропа мен Азия бірге америкалық СТГ-ның 80%-дан астамын тұтынады, демек АҚШ экспортының өсуі ғана Еуропаның құтқарылуына кепілдік бермейді. Егер азиялық сатып алушылар көбірек төлеуге дайын болса, нарық икемді партияларды баға жоғары жерге бағыттайды.

Баға мына әрекеттерді қамтамасыз ететіндей жеткілікті жоғары болуы тиіс:

• СТГ-ның икемді партияларын Еуропаға қайта бағыттау;
• сатып алушыларды жеткізілімдер үшін белсендірек бәсекелесуге мәжбүрлеу;
• газды қоймаларға айдауды экономикалық тұрғыдан тиімді ету;
• сатушыларға өз жеткізілімдері үшін балама бағытты таңдаудың құнын өтеу.

Бірақ жоғары бағалар бір мезгілде өнеркәсіп пен тұтынушыларға соққы береді. Сонымен қатар азиялық сатып алушылар еуропалықтардан жоғары баға ұсына алады, әсіресе электр энергиясына сұраныс өссе немесе балама жеткізу көздерінің көлемі қысқарса.

Еуропаның бір ғана тегін одақтасы қалды — ауа райы. Жылы қыс газ тұтынуды айтарлықтай қысқартып, қазіргі қор тапшылығын күрделі проблемадан басқарылатын тапшылыққа айналдыруы мүмкін. Бірақ бұған стратегия ретінде сенім арту мүмкін емес.

Суық қыс керісінше жағдай туғызады. Қоймалардың бастапқы толтырылу деңгейі шамамен 62–63% болған жағдайда қорлар тезірек сарқылады. Еуропа маусымдық сұраныс шарықтау шегіне жеткен сәтте қосымша СТГ көлемдерін сатып алуға мәжбүр болады.

Бұл баға тек физикалық баланс арқылы ғана емес, келесі тапшылық алдындағы қорқынышпен де анықталатынын білдіреді.

Бұл нені білдіреді?

Еуропалық газ нарығы әзірге тікелей физикалық тапшылықтың алдында тұрған жоқ. Ол әлдеқайда қолайсыз жағдайға тап болды — оның беріктік қоры жеткіліксіз.

Еуропаның жаңа баға шокын болдырмаудың үш жолы бар:

• Таяу Шығыстан жеткізілімдерді қалпына келтіру;
• Азия тарапынан СТГ үшін бәсекелестікті төмендету;
• жылырақ қысқа тап болу.

Егер осы үш фактордың барлығы жүзеге асса, TTF айтарлықтай қолайлы деңгейлерге қайта оралуы мүмкін, ал қазіргі тапшылық басқарылатын болады.

Бірақ Ормуз проблемалар туғызуды жалғастырса, Азия СТГ нарығына агрессивті түрде қайта орала бастаса, ал Еуропадағы газ айдау көлемдері жеткіліксіз болып қалса, нарық мүлде басқа математикамен бетпе-бет келеді. Мұндай жағдайда €100/МВт·сағ дүрбелеңнің жоғарғы шегі емес, Еуропаның қыс басталғанға дейін жеткілікті газ сатып алуға үлгеруі үшін қажет бағаға айналады.

Сондықтан қазір Еуропа арзан газ үшін бәсекелесіп жатқан жоқ. Ол ең қолайсыз сәтте газсыз қалмау құқығы үшін бәсекелесуде.

Сондықтан сауатты әрекет етіп, артық тәуекелдерден аулақ болайық.

Баршаңызға табысты сауда тілейміз!